Przedmiotowe zasady oceniania-j. polski

Przedmiotowe zasady oceniania z języka polskiego


Przedmiotowe zasady oceniania (PZO) opracowano na podstawie:

1. Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U.2017.59).

2. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz.U.2017.1651).

Cele PZO:

  1. Uporządkowanie oraz ujednolicenie zasad i kryteriów oceniania kompetencji uczniów z języka polskiego.
  2. Zhierarchizowanie wymagań programowych tak, aby wyższe wymagania mieściły w sobie wymagania niższe.
  3. Skonkretyzowanie zadań wynikających z podstawy programowej.
  4. Umożliwienie nauczycielowi bieżącej kontroli i różnicowania osiągnięć uczniów, tj. stopnia opanowania umiejętności i kompetencji polonistycznych.
  5. Informowanie rodziców o kierunku rozwoju i postępach dziecka.
  6. Dostarczenie uczniom narzędzi samokontroli.
  7. Okresowe i roczne określanie poziomu opanowania materiału przez uczniów.

Ocenie z języka polskiego podlega:

  1. Umiejętność analizy i interpretacji tekstów.
  2. Znajomość utworów wskazanych w kanonie lektur.
  3. Kultura języka w mowie i w piśmie:
    a/ ortografia,
    b/ płynność odpowiedzi,
    c/ poprawność językowa i stylistyczna.
  4. Umiejętność redagowania różnych form wypowiedzi:
    a/ sposób ujęcia tematu,
    b/ dobór argumentów,
    c/ wnioskowanie,
    d/ rzeczowość.
  5. Znajomość faktów i pojęć.
  6. Indywidualne zainteresowania.
  7. Wiedza z zakresu kultury.
  8. Stosowanie języka przedmiotu.
  9. Twórcze zastosowanie przyswojonej wiedzy.
  10. Indywidualizm i oryginalność w sposobie myślenia.

11. Aktywna praca na lekcji.

Narzędzia oceny na języku polskim:

a/prace klasowe (prace literackie),
b/ ukierunkowana praca z tekstem,
c/ testy z pytaniami otwartymi i zamkniętymi,
d/ dyktanda,
e/ sprawdziany z nauki o języku,
f/ sprawdziany wiedzy,
g/ pisemne prace domowe,
h/ pisemne prace – czytanie ze zrozumieniem /domowe i klasowe/,
i/ redagowanie wypowiedzi na podstawie tekstu/ fragmentu/ – prace domowe i klasowe (rozprawki, interpretacje),
j/ odpowiedź ustna z bieżącego materiału,
k/ recytacja, scenki teatralne,
l/ pełnienie funkcji asystenta,
ł/ indywidualne osiągnięcia ucznia.

Sposoby oceniania na języku polskim:

a/ stopnie,
b/ pochwały,
c/ nagrody.
d/ komentarz wspierający.

Zasady oceniania:

Zadania (testy z czytania ze zrozumieniem, wypracowania oraz sprawdziany z wiadomości o epokach) będą oceniane wg następującej skali procentowej:

100%-98% – celujący (w przypadku materiału wykraczającego poza podstawę programową)
97%-91% – bardzo dobry
90%-75% – dobry
74%-58% – dostateczny
57%-40% – dopuszczający
39%-0%% – niedostateczny
(Ocena celująca nie dotyczy sprawdzianów z lektur i kartkówek.)

Test z czytania ze zrozumieniem

20 pkt celujący (nie dotyczy zadania wykonanego w domu)
19 pkt bardzo dobry
18-15 pkt dobry
14-11 pkt dostateczny
10-8 pkt dopuszczający
7-0 pkt niedostateczny

Rozprawka problemowa/ interpretacja utworu poetyckiego PP

50-49 pkt celujący (nie dotyczy pracy pisanej w domu)
48-45 pkt bardzo dobry
44-38 pkt dobry
37-29 pkt dostateczny
28-20 pkt dopuszczający
19-0 pkt niedostateczny

Wypowiedź argumentacyjna/interpretacja porównawcza PR

40-39 pkt celujący (nie dotyczy pracy pisanej w domu)
38-36 pkt bardzo dobry
35-30 pkt dobry
29-24 pkt dostateczny
23-16 pkt dopuszczający
15-0 pkt niedostateczny

Dyktando

1 bł. – bardzo dobry
2 bł. – dobry
3-4 bł. – dostateczny
5-6 bł. – dopuszczający

System przyznawania plusów/ocen

udział w życiu kulturalnym – 3 plusy = bardzo dobry
praca na lekcji – 5 plusów = bardzo dobry
udział w konkursach = dobry (zajęcie I-III miejsca i wyróżnienie = celujący/bardzo dobry)

Średnia ważona:

test PP, wypracowanie PP/PR (w klasie) – waga 3
test PP, wypracowanie PP/PR (w domu) – waga 2
sprawdzian ze znajomości epoki – waga 2 lub 3

sprawdzian z lektury “z gwiazdką” – waga 3
sprawdzian z lektury “bez gwiazdki” – waga 2
notatka z lekcji (jako zadanie domowe) – waga 2
kartkówka – waga 1
odpowiedź ustna – waga 1
aktywność na lekcji – waga 2
inne (olimpiady, konkursy, prezentacje itp.) – waga 321 (w zależności od rangi)

Przy średniej ważonej od 5,4 – ocena semestralna/roczna – celująca
5,3 – 4,75 – bardzo dobra
4,74-3,76 – dobra
3,75-2,76 – dostateczna
2,75-1,85 – dopuszczająca
Przy średniej ważonej 1,84niedostateczny (przy czym średnia ważona nie jest jedyną wytyczną).

Ocena nie jest obliczana jako średnia arytmetyczna (!) Ponadto, aby uzyskać ocenę pozytywną, uczeń ma obowiązek przystąpić do napisania wszystkich sprawdzianów z epok, z treści lektur, prac klasowych (literackich) i domowych w terminach regulowanych przez PZO.

Ustalenia, wskazówki:

  1. Wypowiedź ustna i pisemna ucznia oraz dziedziny jego aktywności są oceniane w formie opisowej, ustnej lub pisemnej, a do dziennika zapisywane jako stopnie: /cel/ 6, /bdb/ 5, /db/ 4, /dst/ 3, /dop/ 2, /ndst/ 1.
  2. Prace klasowe są zapowiadane z dwutygodniowym wyprzedzeniem.
  3. Prace pisemne są obowiązkowe. Jeżeli uczeń nie może z przyczyn losowych napisać ich z całą klasą lub oddać w terminie wyznaczonym przez nauczyciela, powinien to uczynić w czasie uzgodnionym
    z wykładowcą.
  4. Nieoddanie pracy w 1. terminie (brak lub nieusprawiedliwiona nieobecność) skutkuje podwyższeniem wagi oceny o 1.
  5. Jeśli uczeń z przyczyn losowych nie przystąpił do napisania testu, sprawdzianu, pracy klasowej, ma obowiązek napisać w terminie uzgodnionym z nauczycielem (w ciągu dwóch tygodni), w przeciwnym przypadku otrzymuje ocenę niedostateczną. Poprawa ocen niedostatecznych ze sprawdzianów, testów jest obowiązkowa i musi się odbywać w terminie uzgodnionym z nauczycielem (pod warunkiem, że nieobecność na sprawdzianie w pierwszym terminie jest usprawiedliwiona; w przypadku, gdy nauczyciel stwierdzi niesamodzielność pracy ucznia lub plagiat, poprawa oceny jest niemożliwa).
  6. Poprawy oceny można dokonać tylko raz.
  7. Sprawdzian pisany w drugim terminie może odbywać się w trakcie zajęć fakultatywnych.
  8. Nie ma możliwości poprawiania ocen niedostatecznych z testów sprawdzających znajomość lektur – tym bardziej, że termin omawiania jest podawany z dużym wyprzedzeniem.
  9. W przypadku podejrzenia o „ściąganie” uczeń otrzymuje ocenę niedostateczną.
  10. Ocena dłuższej pracy stylistycznej jest wyrażona stopniem poprzedzonym punktacją zgodną
    z kryteriami zamieszczonymi w „Informatorze maturalnym”. Nauczyciel nie ma obowiązku formułowania recenzji dotyczącej pracy literackiej. Obowiązuje ogólnopolski system kryterialny, ujęty w informatorze CKE (www.cke.edu.pl).
  11. Nauczyciel może przeprowadzić kartkówkę z dwóch ostatnich tematów, wcześniej jej nie zapowiadając (nie ma możliwości poprawy oceny niedostatecznej z kartkówki).
  12. Uczeń może otrzymać oceny z odpowiedzi ustnej.
  13. Uczeń w ciągu semestru powinien mieć sprawdzone i ocenione dwa zadania domowe /dłuższe wypowiedzi/.
  14. Uczeń ma prawo dwa razy w semestrze zgłosić swoje nieprzygotowanie do zajęć bez podawania przyczyny. Każde kolejne będzie skutkowało oceną niedostateczną. Zasada ta nie obowiązuje
    na lekcjach powtórkowych, wcześniej zapowiedzianych, nie usprawiedliwia też braku pracy pisemnej /zadanej przed jednym lub dwoma tygodniami/, nie zwalnia ze znajomości treści omawianej lektury.
  15. Cała klasa (po uzgodnieniu przed lekcją) może raz w semestrze zgłosić nieprzygotowanie. Obowiązująca zasada – patrz punkt wyżej.
  16. Pisemne prace klasowe powinny być sprawdzone i oddane w ciągu trzech tygodni od ich przeprowadzenia (poza okresem pracy nauczyciela w komisjach egzaminacyjnych).
  17. Sprawdziany i testy powinny być sprawdzone i oddane w ciągu dwóch tygodni od ich przeprowadzenia.
  18. Prace klasowe, po ich omówieniu, pozostają u nauczyciela.
  19. Po każdej lekcji uczeń [1] sporządza notatkę na jedną stronę w zeszycie formatu A5 (średnim pismem – 70 wyrazów). Notatka obejmuje genezę utworu oraz problematykę podejmowaną
    na zajęciach (bez wcześniejszej zapowiedzi nauczyciela). Notatka może przybrać formę [2] wypowiedzi argumentacyjnej (uzasadnienie stanowiska) lub [3] analizy porównawczej (w obu kwestiach [2, 3] nauczyciel precyzuje polecenie).
  20. Uczeń powinien się wykazać znajomością treści omawianych lektur (w dniu rozpoczęcia oraz przez cały okres interpretacji). Nauczyciel może przeprowadzić sprawdzian ze znajomości treści dzieła, bez wcześniejszego zapowiadania, w terminie wyznaczonym do omawiania lektury.
  21. Uczeń ma obowiązek przynoszenia na lekcję omawianego tekstu, w zależności od ustaleń – może to być jeden egzemplarz na ławkę, natomiast nie może korzystać z telefonu komórkowego i nośników elektronicznych.
  22. Uczeń ma obowiązek przynosić na zajęcia obowiązujący podręcznik (omawianą lekturę). Wystarczy 1 egzemplarz na ławkę. Brak zostanie odnotowany minusem jako nieprzygotowanie (trzy minusy = ocena niedostateczna za pracę na lekcji). Poloniści chcą w ten sposób uniknąć sytuacji, że pracują jedynie osoby mające tekst!
  23. Uczeń, który otrzymał ocenę niedostateczną na I semestr, musi zaliczyć materiał w nim realizowany w terminie wyznaczonym przez nauczyciela. Uczeń zalicza materiał pisemnie i ustnie. Nauczyciel po wystawieniu oceny niedostatecznej na I semestr dokładnie informuje ucznia, z jakiej partii materiału będzie pisał sprawdzian zaliczeniowy.
  24. Nie ma możliwości poprawiania ocen na tydzień przed klasyfikacją, nie przewiduje się końcowego sprawdzianu zaliczeniowego. Uczeń realizuje program, systematycznie uczestnicząc w zajęciach – nauka trwa cały semestr/rok/.
  25. Uczeń zobowiązany jest prowadzić zeszyt przedmiotowy, systematycznie sporządzać notatki
    /w czasie lekcji i w domu – jako forma zadania domowego/.
  26. Zadanie domowe nie może być kserokopią ani tekstem wydrukowanym z Internetu.
  27. W czasie sprawdzania matury próbnej oraz majowej poloniści-egzaminatorzy mają prawo oddania pracy w terminie późniejszym.
  28. Ustna matura próbna, obejmująca zagadnienia omawiane na języku polskim od I kl. gimnazjum do III kl. liceum, odbędzie się w terminie dogodnym dla uczniów i nauczycieli. Z drugiej pisemnej matury próbnej wstawiane są dwie oceny (rozumienie czytanego tekstu, wypracowanie) i przeliczenie procentowe osiągniętego wyniku.

We wszystkich innych kwestiach zasady reguluje WZO.

Szczegółowe kryteria osiągnięć na poszczególne oceny szkolne

Kryteria zostały podzielone na trzy zakresy, odpowiadające celom kształcenia ujętym w Podstawie programowej: odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nim informacji (w tym: czytanie i słuchanie, samokształcenie i docieranie do informacji, świadomość językowa); analiza i interpretacja tekstów kultury (w tym: wstępne rozpoznanie i analiza; interpretacja i wartościowanie); tworzenie własnych wypowiedzi ustnych i pisemnych.

Na ocenę dopuszczającą uczeń potrafi:

Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacjiCzytanie i słuchanie: − odtworzyć informacje sformułowane wprost; − odczytać sens fragmentów (zdań, grupy zdań, akapitów); − wyodrębnić główną myśl całego tekstu; − wskazać w tekście retorycznym najważniejsze środki językowe służące przekonywaniu. Samokształcenie i docieranie do informacji: − wybrać podstawowe teksty literackie służące realizacji zadanego tematu, posługując się wybranym źródłem informacji; − podjąć próbę znalezienia literatury przedmiotu służącej realizacji zadanego tematu. Świadomość językowa: − wymienić nadawcę, odbiorcę i komunikat jako trzy najważniejsze elementy aktu komunikacji językowej; − odróżnić od siebie teksty pełniące funkcję informatywną, impresywną i ekspresywną; − objaśnić istotę znaku; − posługiwać się pojęciem archaizm; − objaśnić istotę związku frazeologicznego; − odróżnić od siebie synonimy, homonimy i antonimy; − posługiwać się pojęciem styl.
Analiza i interpretacja tekstów kulturyWstępne rozpoznanie i analiza: − przyporządkować epoce nazwiska pisarzy wskazanych w Podstawie programowej oraz wymienić ich dzieła; − przyporządkować autorowi tytuły i głównych bohaterów utworów literackich wskazanych w Podstawie programowej; − określić tematykę utworów literackich wskazanych w Podstawie programowej; − odróżnić od siebie tekst liryczny, epicki, dramatyczny; − posługiwać się pojęciami: podmiot liryczny, adresat liryczny, narrator, dialog, monolog; − wskazać podstawowe cechy najważniejszych dla omawianych epok gatunków literackich: tragedia, hymn, pieśń, tren, komedia, sonet, satyra, powieść epistolarna; − nazwać najważniejsze prądy umysłowe, filozoficzne i artystyczne omawianych epok (teocentryzm, humanizm, sarmatyzm, poezja metafizyczna, klasycyzm, racjonalizm, sentymentalizm) oraz wskazać ich cechy; − wskazać w dziełach literackich zawartych w Podstawie programowej wymienione wyżej prądy; − streścić główne wątki utworów epickich i dramatycznych wskazanych w Podstawie programowej; − scharakteryzować głównych bohaterów literackich utworów epickich i dramatycznych wskazanych w Podstawie programowej; − rozpoznać najważniejsze środki i zabiegi stylistyczne w utworach literackich omawianych epok (epitet, metafora, porównanie, apostrofa, pytanie retoryczne); − zanalizować utwory wskazane w Podstawie programowej, uwzględniając najważniejsze kategorie opisu (podmiot/adresat liryczny, narrator, świat przedstawiony). Interpretacja i wartościowanie: − określić przybliżone ramy chronologiczne antyku, średniowiecza, renesansu, baroku, oświecenia i preromantyzmu; − objaśnić znaczenie nazw epok literackich: antyk, średniowiecze, renesans, barok, oświecenie, preromantyzm; − odczytać znaczenie podstawowych symboli w dziełach literackich wskazanych w Podstawie programowej.
Tworzenie własnych wypowiedzi ustnych i pisemnych− Posługiwać się komunikatywnym językiem w mowie i w piśmie; − wypowiadać się w mowie i w piśmie na zadany temat, w sposób świadczący o co najmniej częściowym zrozumieniu tematu; − odnieść się w wypowiedzi do tekstów literackich; − podjąć próbę skomponowania wypowiedzi składającej się ze wstępu, rozwinięcia i zakończenia; − samodzielnie prowadzić zeszyt przedmiotowy; − zrealizować przynajmniej połowę obowiązkowych zadań przewidzianych przez nauczyciela. Dopuszczalne: konieczność pomocy ze strony nauczyciela podczas realizacji zadań, ubogi komentarz, stereotypowość sądów, streszczanie utworu zamiast analizy i interpretacji, drobne błędy rzeczowe, błędy kompozycyjne (np. brak proporcji między poszczególnymi elementami pracy, brak logicznej spójności tekstu, brak wstępu lub zakończenia), błędy stylistyczne, składniowe, frazeologiczne, fleksyjne, interpunkcyjne i orograficzne.

Na ocenę dostateczną uczeń potrafi to, co na ocenę dopuszczającą, a ponadto:

Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacjiCzytanie i słuchanie: − określić funkcję środków językowych w tekście retorycznym; − rozpoznać ironię w tekście; − sformułować tezę tekstu bądź fragmentu tekstu; − podać argumenty na rzecz tezy; − odróżnić argumenty od przykładów oraz tezę od hipotezy; − rozpoznać relacje kompozycyjne między poszczególnymi fragmentami (akapitami) tekstu; − oddzielić informacje od opinii; − wskazać przyczyny i skutki. Samokształcenie i docieranie do informacji: − wyszukać podstawowe pozycje z literatury przedmiotu służącej realizacji zadanego tematu; − samodzielnie korzystać ze słowników i leksykonów. Świadomość językowa: − rozpoznać w tekście sześć elementów aktu komunikacji językowej; − określić dominującą w tekście funkcję wypowiedzi; − objaśnić, na czym polega specyfika budowy języka jako systemu znaków; − podać genezę i objaśnić znaczenie najczęściej pojawiających się w tekstach związków frazeologicznych o pochodzeniu biblijnym i mitologicznym; − wskazać w tekście staropolskim archaizmy fonetyczne, leksykalne i składniowe; − rozpoznać w tekście synonimię, homonimię, antonimię i polisemię; − objaśnić pojęcie stylizacji.
Analiza i interpretacja tekstów kulturyWstępne rozpoznanie i analiza: − określić tematykę wszystkich omawianych utworów literackich; − podać najważniejsze cechy rodzajowe tekstów lirycznych, epickich i dramatycznych; − objaśnić różnicę między literaturą a publicystyką oraz literaturą a retoryką; − wskazać podstawowe cechy wszystkich omawianych gatunków literackich; − porównać wizerunki Maryi w liryce średniowiecza, postawę podmiotu lirycznego w pieśniach i trenach J. Kochanowskiego oraz tragizm bohaterów tragedii antycznej i szekspirowskiej; − scharakteryzować wzorce osobowe i postawy bohaterów, odwołując się do omówionych utworów literackich (asceta, postawa franciszkańska, etos rycerski, postawa stoicka i epikurejska, humanista, Sarmata, oświecony obywatel, „człowiek serca”); Interpretacja i wartościowanie: − powiązać fakty literackie z istotnymi wydarzeniami historycznymi (np. upadek cesarstwa zachodniorzymskiego, chrzest Polski, odkrycia geograficzne, wynalazek druku, Wielka Rewolucja Francuska); − rozpoznać cechy charakterystyczne sztuki antycznej, romańskiej, gotyckiej, renesansowej, barokowej, klasycystycznej i sentymentalnej; − opisać następujące motywy i tematy literackie, odwołując się do omówionych utworów: przemijanie, śmierć, zbrodnia i kara, władza, nieśmiertelność poety i poezji, koncepcje życia godnego i szczęśliwego, naprawa Rzeczpospolitej; − scharakteryzować wizję świata i człowieka w Biblii, literaturze antyku, średniowiecza, renesansu, baroku, oświecenia i preromantyzmu, odwołując się do omówionych utworów literackich; − wykorzystać podstawowe konteksty do analizy i interpretacji utworów literackich (np. kontekst biograficzny dla Trenów J. Kochanowskiego); − odczytać nawiązania biblijne oraz mitologiczne w omawianych utworach z literatury współczesnej; − odczytać znaczenie podstawowych symboli w omawianych dziełach literackich.
Tworzenie własnych wypowiedzi ustnych i pisemnych− ułożyć szkicowy plan oraz przygotować na jego podstawie wypowiedź ustną bądź pisemną; − skomponować wypowiedź składającą się ze wstępu, rozwinięcia i zakończenia; − formułować wnioski interpretacyjne oparte na samodzielnej analizie tekstu; − zastosować czytelny podział akapitowy w pracy pisemnej; − posługiwać się cytatami w funkcji argumentacyjnej; − posługiwać się na ogół poprawną polszczyzną (w zakresie wymowy, fleksji, leksyki, frazeologii, składni); − zabrać głos w dyskusji; − wykonać bez pomocy nauczyciela większość ćwiczeń i zadań realizowanych na zajęciach.

Na ocenę dobrą uczeń potrafi to, co na ocenę dostateczną, a ponadto:

Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacjiCzytanie i słuchanie: − odróżnić retorykę od erystyki; − objaśnić mechanizmy powstawania wypowiedzi ironicznej; − rozpoznać i określić typ nadawcy i typ adresata tekstu; − rozpoznać charakterystyczne cechy stylu i języka tekstu; − nazwać środki językowe i określić ich funkcje w tekście; − wskazać cechy gatunkowe tekstu. Samokształcenie i docieranie do informacji: − wyszukać różnorodne pozycje z literatury przedmiotu służącej realizacji zadanego tematu; − sporządzić poprawny opis bibliograficzny książki i artykułu oraz zapisów elektronicznych; − korzystać z różnorodnych źródeł informacji. Świadomość językowa: − omówić relacje pomiędzy różnymi podsystemami języka; − przyporządkować charakterystyczne środki językowe poszczególnym funkcjom językowym; − przedstawić pochodzenie polszczyzny; − objaśnić pojęcie neosemantyzacji; − wskazać niewerbalne środki komunikacji; − wymienić podstawowe typy stylizacji.
Analiza i interpretacja tekstów kulturyWstępne rozpoznanie i analiza: – wymienić głównych twórców kultury (nauki, sztuki, filozofii) i ich dzieła w omawianych epokach; − określić funkcje środków językowych zastosowanych w tekście; − wskazać dominantę kompozycyjną i stylistyczną oraz dokonać analizy typowego dla epoki i autora utworu literackiego; − zdefiniować tragizm, komizm i groteskę jako kategorie estetyczne, odwołując się do omówionych utworów. Interpretacja i wartościowanie: − wskazać związki literatury z wydarzeniami historycznymi, kulturą i sztuką oraz filozofią omawianych epok; − porównać wzorce osobowe, kreacje bohaterów oraz wizję świata i człowieka w Biblii, antyku, średniowieczu, renesansie, baroku, oświeceniu i preromantyzmie, odwołując się do utworów literackich; − opisać następujące motywy i toposy: jednostka wobec despotyzmu, piekło (zaświaty), wędrówka, szatan, świat jako teatr, człowiek jako boże igrzysko, odwołując się do omówionych utworów; − opisać różne realizacje dydaktycznej funkcji literatury, odwołując się do poznanych tekstów; − wskazać nawiązania do światopoglądu i estetyki antyku w renesansie oraz do światopoglądu i estetyki średniowiecza w baroku oraz objaśnić przyczynę ich występowania; − rozpoznać nawiązania do idei średniowiecza, renesansu, baroku i oświecenia w literaturze współczesnej; − ocenić postawy bohaterów literackich.
Tworzenie własnych wypowiedzi ustnych i pisemnych− Selekcjonować materiał, przywoływać tylko informacje istotne z punktu widzenia tematu; − posługiwać się terminologią historyczno- i teoretycznoliteracką oraz językoznawczą; − sformułować hipotezę badawczą w odniesieniu do tematu; − podsumować rozważania (uogólnić wnioski wynikające z analizy i interpretacji tekstu); − łączyć akapity, używając wskaźników zespolenia; − posługiwać się poprawną polszczyzną (w zakresie wymowy, fleksji, leksyki, frazeologii, składni); − posługiwać się stylem stosownym do sytuacji wypowiedzi; − przestrzegać zasad etykiety językowej podczas rozmowy, dyskusji, negocjacji; − zająć i uzasadnić stanowisko w dyskusji z odwołaniem się do utworu, cytatu, kontekstu lub wiedzy o epoce; − aktywnie uczestniczyć w większości lekcji.

Na ocenę bardzo dobrą uczeń potrafi to, co na ocenę dobrą, a ponadto:

Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacjiCzytanie i słuchanie: − odróżnić prawdę od fałszu i szczerość od kłamstwa w wypowiedzi językowej; − scharakteryzować podstawowe chwyty erystyczne; − odróżnić od siebie wypowiedź perswazyjną i manipulacyjną; − zanalizować okres retoryczny jako zamkniętą całość myślowo-stylistyczną; − wykorzystać analizowane teksty naukowe (krytyczno- i teoretycznoliterackie) i filozoficzne jako kontekst interpretacyjny dla utworów literackich. Samokształcenie i docieranie do informacji: − Samodzielnie gromadzić i porządkować materiały z różnych źródeł dotyczące języka, literatury, filmu i innych dziedzin sztuki.
Analiza i interpretacja tekstów kulturyWstępne rozpoznanie i analiza: − omówić przemiany gatunkowe w obrębie dramatu i powieści; − wskazać i opisać charakterystyczne cechy językowe i stylistyczne w tekstach literackich średniowiecza, renesansu, baroku, oświecenia i preromantyzmu; − rozpoznać nawiązania do poetyki renesansu, baroku i oświecenia w literaturze współczesnej; − wskazać elementy parodii, pastiszu i trawestacji w dziele literackim oraz określić ich funkcje. Interpretacja i wartościowanie, np. wypowiedź argumentacyjna: − porównać sposoby realizacji tego samego motywu (toposu) w dwóch tekstach literackich; − zinterpretować dzieło literackie w samodzielnie dobranym kontekście (np. filozoficznym, historycznym, historycznoliterackim, kulturowym); − objaśnić sposoby i mechanizmy reinterpretacji toposów, mitów i symboli literatury wcześniejszych epok w tekstach współczesnych; − dokonać samodzielnej analizy i interpretacji dzieła literackiego, posługując się biegle terminologią historyczno- i teoretycznoliteracką; − rozpoznać i odczytać przenośne znaczenia dzieła (metaforyczne, symboliczne, alegoryczne, paraboliczne); − dokonać samodzielnej analizy i interpretacji dzieła sztuki, ze wskazaniem funkcji środków wyrazu specyficznych dla danej dziedziny sztuki; − dostrzec zależności między tekstem literackim a innymi tekstami kultury.
Tworzenie własnych wypowiedzi ustnych i pisemnych− Podporządkować kompozycję wypowiedzi własnemu zamysłowi interpretacyjnemu; − skutecznie unikać szablonów i schematów językowych; − posługiwać się bogatym słownictwem i urozmaiconą składnią; − posługiwać się bogatą terminologią (unikając pseudonaukowości); − posługiwać się stylem stosownym do sytuacji, komunikatywnym, o wyraźnych cechach indywidualnych; − funkcjonalnie wykorzystywać pozawerbalne środki komunikacji (mowa ciała, intonacja, ton głosu) w wypowiedzi ustnej;
Facebook
Facebook